piątek, 1 maja 2015

Norwid w Słowaku

Gwoli dokumentacji lokalnych i drobnych inicjatyw zapisuję, że 14 kwietnia w kieleckim LO im. Juliusza Słowackiego miała miejsce prelekcja dla trzech klas (blisko 100 osób), którą przedstawił Adam Cedro. Głównym tematem był "Fortepian Szopena", ale przy okazji młodzież miała okazję dowiedzieć się czegoś i o norwidologii. Prelegent w tym miejscu dziękuje Słuchaczom za półtorej godziny skupienia i ciszy. 








fot. Mateusz Rzędowski


wtorek, 21 kwietnia 2015

Norwid nagrodzony - Feniks 2015

W sobotę, 18 kwietnia, podczas uroczystej Gali w Bazylice Serca Jezusowego w Warszawie, wręczono nagrody Stowarzyszenia Wydawców Katolickich FENIKS 2015.

Miło poinformować, że dostało się też Norwidowi: w kategorii "Seria wydawnicza" docenione zostały „Dzieła wszystkie”, Cypriana Norwida – edycja krytyczna opracowywana w Ośrodku Badań nad Twórczością Cypriana Norwida KUL.


Wyróżnienie otrzymała także dr Edyta Chlebowska z Ośrodka Badań nad Twórczością Cypriana Norwida KUL, za „Katalog prac plastycznych Norwida Tom I Prace w albumach 1”. Było to jedno z trzech wyróżnień w kategorii „edytorstwo”.


Gratulujemy twórcom tych pięknych i potrzebnych książek!

Nagroda FENIKS jest przyznawana przez Stowarzyszenie Wydawców Katolickich corocznie i otrzymuje ją wydawnictwo, które opublikowało książkę uznaną za najlepszą w danej kategorii. Wyjątkiem jest nagroda główna, która może być przyznana osobie. Do tegorocznej edycji konkursu zgłoszonych zostało 260 publikacji, wydanych w ciągu roku 2014. 

niedziela, 12 kwietnia 2015

Wspomnienia Jadwigi Puzyniny

Prof. dr hab. Jadwiga Puzynina (z domu Zapolska) urodziła się 29 stycznia 1928 r. na Wołyniu. Jest córką Rosjanki Kiry von Meck. Babka Jadwigi Puzyniny była siostrzenicą Piotra Czajkowskiego, dziadek zaś pochodził z rodu von Mecków, który wydał na świat zarówno Krzyżaka, jak i posła Sejmu Wielkiego.
Ojciec przyszłej badaczki Aleksander Zapolski wcześnie stracił ojca, a matka z powodu sytuacji materialnej oddała go do domu przyrodniej siostry. Stamtąd w wieku 13 lat uciekł do Odessy i zaciągnął się na okręt. Potem był górnikiem w Donbasie.
Do matki powrócił już jako dorosły mężczyzna. Jako pomoc rządcy nauczył się gospodarowania dużymi włościami i trafił do majątku w Kopyłowie. Tam poznał Kirę von Meck. Młodzi zakochali się w sobie, a ponieważ niechętnie wówczas patrzono na związki Polaków i Rosjan, zaczęli planować ucieczkę...


Wspomnień Pani Profesor (także o powstaniu Pracowni Słownika Języka Cypriana Norwida) można było wysłuchać w 2 programie PR. A tutaj link do zarchiwizowanych nagrań:
http://www.polskieradio.pl/8/380/Artykul/1415008,Jadwiga-Puzynina-i-setki-lat-rodzinnej-historii

poniedziałek, 6 kwietnia 2015

Możesz? Wesprzyj Fundację Norwidowską 1%

Fundacja Norwidowska powstała w roku 1992 w Lublinie. Jej celem jest inicjowanie oraz popieranie działalności naukowej, wydawniczej i popularyzatorskiej, zmierzającej do lepszego poznania i upowszechniania twórczości Cypriana Norwida. 

Gdyby ktoś chciał i mógł wesprzeć Fundację, przekazując na jej rzecz 1% ze swego podatku, na pewno zebrane środki dobrze przysłużą się Norwidowej sprawie.

Nr KRS 0000129753 
Regon 430094436

Konto:
Bank PKO S.A. V/O Lublin
57124015031111000017528250

Pozostałe dane:

poniedziałek, 23 marca 2015

Edyta Chlebowska, Cyprian Norwid. Katalog prac plastycznych.

Szanowni bywalcy i goście. Pora na wpis świątecznej rangi. Mamy Kalendarium Norwidowe, ukazują się kolejne tomy krytycznej edycji Dzieł wszystkich, Słownik jego języka zaczyna życie w sieci, 31 tomów "Studia Norwidiana", 25 tomów "Studiów i monografii", dziesiątki książek. Norwid nigdy nie miał takiego wzięcia i oprawy. A teraz? Ukazał się pierwszy tom z pewnością monumentalnego dzieła zbierającego całość plastycznej spuścizny Norwida opracowany przez Edytę Chlebowską. Cóż powiedzieć: piękna rzecz. Począwszy od szlachetnej okładki zabezpieczonej sztywną folią, porządnej szytej oprawy, po indeksy i spis treści. A przede wszystkim nareszcie pełno kolorowe reprodukcje. Po tylu latach! Każda z prac poety opatrzona została wyczerpującą metryczką, dzięki czemu, jak zakładam, m.in. ujednolici się wreszcie nazewnictwo Norwidowych rysunków.
Edyto, przyjmij wieniec wdzięczności.
A wszyscy sekundujmy, aby ta zamierzona na 7 tomów edycja doszła do skutku i znalazły się środki na jej ukończenie. Należy się to nie tylko Norwidowi, ale przede wszystkim nam. 
Z ogromną przyjemnością publikuję kilka zdjeć.








Informacje wydawnicze:

Marek Buś, Idee i formy


A w witrynie KUL kolejny tom Biblioteki SN. Książka Marka Busia "Idee i formy. Studia i szkice o Norwidzie". Zamiast spisu treści, którego jeszcze nie znam, fragment recenzji ze strony wydawnictwa:

Marek Buś, profesor krakowskiego Uniwersytetu Pedagogicznego, jest autorem książek Składanie pieśni. Z dziejów edytorstwa twórczości Cypriana ".Norwida (1997) oraz Norwidyści (Miriam - Cywiński - Borowy - Makowiecki - Wyka). Konteksty (2008), a także członkiem komitetu redakcyjnego nowego wydania dzieł Norwida, stałym współpracownikiem rocznika „Studia Norwidiana", uczestnikiem wielu norwidowskich sesji i konferencji. Profesor Stefan Sawicki napisał o nim przed kilku laty: „Marek Buś jest obecnie, najlepszym znawcą dziejów norwidystyki. Przede wszystkim historycznoliterackiego i krytycznego poznawania twórczości Norwida. Także edytorstwa jego dzieł. Również szerzej rozumianej recepcji Norwidowych tekstów. Wreszcie «zjawiska» Norwid w kulturze". Do tej opinii znakomitego uczonego dodałbym: jest też świetnym znawcą samego Norwida. Jest uważnym, wnikliwym, cierpliwym czytelnikiem wszystkich tekstów autora Promethidiona. Kluczowy temat nowej książki Marka Busia decydujący o jej jednolitości (i poznawczej wartości) wiąże się z fundamentalnym pytaniem „jak czytać    Norwida?". To pytanie autor książki stawia i rozważa na kilka sposobów. Po pierwsze: przedstawiając własną lekturę konkretnych wierszy poety i własne, syntetyczne spojrzenie na całość jego dzieła. Po drugie: rekonstruując poglądy samego poety na problem czytania. Po trzecie: przyglądając się temu, co o sposobach czytania Norwida (i płynących z tego pożytkach) mówią współcześni nam badacze. Po czwarte: analizując praktyki lekturowe i edytorskie innych norwidologów. Po piąte: zastanawiając się nad kwestią trudności Norwida (która niezwykle mocno wpłynęła na sposoby jego rozumienia). Marek Buś pojedyncze utwory pokazuje w perspektywie sprawdzalnej wiedzy o całym dziele; dzieło - w perspektywie wiedzy o osobowości i stylu myślenia poety. Ponieważ zna dobrze dzieje recepcji Norwida (z jej momentami wielkimi i mieliznami) - nie odczuwa pokus jednostronnego czytania, dekonstrukcji ..dotychczasowej wiedzy, ulegania chwilowym modom teoretycznym i metodologicznym, eksponowania własnego punktu widzenia. Prof. Buś wierzy w wielkość Norwida i w możliwość znalezienia śladów tej wielkości w dziele poety. Ta wiara może się niektórym wydać nieco staroświecka, ale będące jej konsekwencją norwidologiczne studia - potwierdzają jej sens. [...] Jest ta książka osiągnięciem naukowym wysokiej próby.
                                      Z recenzji prof. zw. dr. hab. Mariana Stali (UJ)

Norwid wobec historii

No i mamy XXIV tom Studiów i Monografii. "Norwid wobec historii". Dla orientacji - spis treści.







sobota, 14 marca 2015

Drugi tom "Dramatów" Norwida w ramach "Dzieł wszystkich"

Bodaj na przełomie roku wyszedł z druku kolejny, VI tom "Dzieł wszystkich", obejmujący drugą część dramatów, a więc Tyrteja, Za kulisami, Pierścień Wielkiej-Damy, Kleopatrę i Cezara oraz Miłość-czystą. Tom opracował Julian Maślanka, recenzentami tomu są Marek Buś i Stefan Sawicki. Książka dotarła do mnie wczoraj. Trudno nie cieszyć się z krytycznego domknięcia kolejnego bloku tekstów!

Trwają prace redakcyjne nad tomem V: Dramaty I oraz tomem XI: Listy II.








Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Biblioteka Narodowa, Lublin 2013. ISBN 978-83-7306-629-8

piątek, 6 marca 2015

Czego uczą o Norwidzie

Zajrzałem do podręcznika syna, II klasa liceum, do fragmentu poświęconemu Norwidowi i "Fortepianowi Szopena" (oczywiście we fragmencie). Państwo pozwolą, że litościwie wrzucę tylko zdjęcia i powstrzymam się od komentarzy. Podręcznik wydało WSIP, otrzymał akceptację ekspertów ministerialnych. Nazwisk autorów nie podaję. Tak teraz można uczyć. I taką wiedzę mamy.




piątek, 27 lutego 2015

Romantyzm w lustrze postmodernizmu (i odwrotnie)

Dzięki uprzejmej rekomendacji Michała Kuziaka otrzymałem właśnie z wydawnictwa IBL PAN egzemplarz książki, która ukazała się niedawno i która, jak myślę, dość szeroko porusza omawia zagadnienie sygnalizowane przez tytuł. Dla zorientowania się w problematyce dołączam zdjęcia spisu treści.





Romantyzm w lustrze postmodernizmu (i odwrotnie). Pod redakcją Wojciecha Hamerskiego, Michała Kuziaka, Sławomira Rzepczyńskiego. IBL PAN, Warszawa 2014, ss. 540. ISBN 978-83-61750-47-5

czwartek, 26 lutego 2015

Hologram Norwida straszy w Chrzęsnem

Firma z Polski jako pierwsza stworzyła edukacyjny hologram, dzięki któremu turyści mogą poznać historię Pałacu w Chrzęsnem. Film opowiada widzom o najważniejszych wydarzeniach od momentu powstania pałacu. Jako duchy pojawiają się m.in Cyprian Kamil Norwid oraz Władysław Podkowiński, którzy wspominają momenty ze swojego życia. Holograficzna forma umożliwia wkomponowanie bohaterów we wnętrza pałacu, dlatego też widz ma wrażenie, że historia dzieje się tuż obok niego. Do stworzenia hologramu firma użyła trzech zsynchronizowanych ze sobą projektorów, które wyświetlają obraz na przezroczystej szybie. Jest to pierwsza instalacja tego typu w Polsce. Całość stwarza efekt, przypominający hologramy używane do realizacji koncertów z udziałem Tupaca i Michael Jacksona.

więcej i film tutaj:

środa, 18 lutego 2015

Zdzisław Łapiński: O Norwidzie. Rzeczy dawne i najdawniejsze

Jest mi szczególnie miło zaanonsować ukazanie się XXIII tomu "Studiów i monografii" dedykowanych Norwidowi, zbierającemu w całość klasyczne już (bądź nabierające właśnie takich przymiotów) teksty prof. Zdzisława Łapińskiego.






Lublin 2014. Wydawnictwo KUL. Towarzystwo Naukowe KUL. Ośrodek Badań nad Twórczością Cypriana Norwida KUL. ISBN 978−83−7702−967−1   ISBN 978−83−7306−677−9


poniedziałek, 16 lutego 2015

Jak tłumaczono "Ogólniki"

Pan Patrick John Corness zwrócił uwagę na publikację swojej elektronicznej korespondencji z Agatą Brajerską-Mazur dotyczącej pracy nad tłumaczeniem "Ogólników". Dotyczy ona roboty nad kolejnymi wersjami tłumaczenia. Otrzymujemy ciekawy wgląd w warsztat translatorski tłumaczeń Norwida na angielski. Rzecz opublikowano w styczniowym numerze Sarmatian Review:
http://www.ruf.rice.edu/~sarmatia/115/115generalities.pdf

Artykuł nawiązuje do wrześniowego numeru SR (z 2014 roku):
http://norwidiana.blogspot.com/2014/11/on-patrick-corness-translation-of.html

czwartek, 12 lutego 2015

Fałszywy Norwid

15 grudnia 2014 roku na aukcji w Warszawie sprzedany został rysunek przypisywany Norwidowi o tytule "Spotkanie Chrystusa". O ofercie wiedziałem, ale dla dobra ceny nie rozgłaszam takich informacji przed aukcjami:) Reprodukcję zamieszczam poniżej.



Nabywcy, znawcom twórczości Norwida, a nie ukrywam że również i mnie, coś za mało Norwidowski się wydawał. Owszem, w samych motywach - Chrystusa pomagającego dźwigać krzyż człowiekowi - jest coś specyficznego dla Norwidowej teologii, ale na plastykę i technikę patrząc - do żadnej innej pracy autora "Solo" jest to niepodobne.
Otrzymałem właśnie ekspertyzę dr Edyty Chlebowskiej kwestionującą autentyczność rysunku. Za Jej zgodą i w uzgodnieniu z Nabywcą zamieszczam ten dokument. Znakiem XX zastąpiłem tylko nazwisko autora kontrekspertyzy. Dodam jeszcze, że transakcja została unieważniona, a rysunek powrócił do poprzedniego właściciela. 



Lublin, 7.01.2015
dr Edyta Chlebowska
Ośrodek Badań nad Twórczością C. Norwida
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Opinia
 
w sprawie zakupionego przez pana [...] w antykwariacie Altius dzieła sztuki, uznawanego za pracę autorstwa Cypriana Norwida. 
 
Opis obiektu:
Tytuł: Spotkanie Chrystusa
Wymiary: 27,3 x 38,4 cm
Technika: rysunek, tusz lawowany, gwasz, ołówek, papier
Sygnatura: Norwid (prawy dolny róg)
 
               Przedstawiony do opinii rysunek ukazuje scenę figuralną o tematyce sakralnej wkomponowaną w dekoracyjne tło z dominującym motywem stylizowanej, zgeometryzowanej korony cierniowej. Scena przedstawia Chrystusa pochylającego się ku mężczyźnie upadającym pod ciężarem niesionego krzyża. Oprócz okalającego postaci medalionu w formie cierniowej korony na rysunku widnieje rozpięta na całej szerokości banderola usytuowana w górnej części oraz kępy roślinności (m.in. ostów) po bokach. Ponadto, w prawym dolnym rogu pozostawiono puste pole, przypominające kształtem głaz, w który wpisana została ołówkiem sygnatura: „Norwid”. Podstawę rysunku stanowi szkic ołówkowy, który został następnie uzupełniony lawowaniem tuszem w odcieniach szarości i czerni oraz nieznacznie białym gwaszem (tryskająca z boku Chrystusa woda oraz partie twarzy). Na powierzchni banderoli widnieją ślady napisu wykonanego ołówkiem: naszkicowanego wstępnie bardzo lekką kreską lub wytartego gumką (nieczytelne). Ślady delikatnego szkicu ołówkowego widoczne są także wewnątrz medalionu, w bezpośrednim sąsiedztwie postaci.       
               Mimo, że rysunek jest sygnowany, szereg argumentów świadczy przeciwko uznaniu autorstwa Norwida. Na wstępie wypada zaznaczyć, że w twórczości plastycznej Cypriana Norwida (po dziś dzień zachowało się ponad 1200 obiektów, ponad 700 prac uznanych jest za zaginione – w tym część znana jest z fotografii oraz reprodukcji) nie można wskazać żadnej pracy wykazującej podobieństwa do kompozycji stanowiącej przedmiot niniejszej opinii. Cyprian Norwid (1821-1883) tworzył głównie rysunki (ołówkiem, tuszem) oraz akwarele, znanych jest także kilkadziesiąt prac graficznych (w różnych technikach), kilka obrazów olejnych oraz kilka projektów rzeźbiarskich. Obfity materiał porównawczy w postaci kompozycji rysunkowych Norwida lawowanych tuszem bądź akwarelą, znany autorce niniejszej opinii niemal bez wyjątku z autopsji, nie pozwala na potwierdzenie postulowanej atrybucji. 
Poniżej skupię się na analizie kilku najważniejszych elementów oraz aspektów przedstawienia wzbudzających poważne podejrzenia, iż stanowiący przedmiot niniejszej opinii rysunek prawdopodobnie nie jest autentycznym dziełem Norwida.
1.      Twarz Chrystusa. W Spotkaniu Chrystusa zwraca uwagę szczególnie nieudolny sposób przedstawienia twarzy Zbawiciela (pomijając fakt silnego zniszczenia rysunku w partii twarzy). Norwid nie odebrał pełnego akademickiego wykształcenia artystycznego, stąd w jego pracach plastycznych wskazać można liczne błędy kompozycyjne, zaburzenia perspektywy oraz błędy anatomiczne w przedstawianiu ciała ludzkiego. Tym niemniej już od lat młodzieńczych ogromną uwagę przywiązywał do sposobu przedstawiania twarzy rysowanych przez siebie postaci (zarówno w ujęciach portretowych jak i imaginacyjnych). Już w okresie gimnazjalnym słynął z umiejętności szkicowania udanych karykatur, a przez całe artystyczne życie głównym, by nie powiedzieć jedynym tematem jego twórczości był człowiek. Tworzył liczne, nierzadko udane portrety, chętnie szkicował niezwykle popularne w epoce „typy i charaktery” oraz komponował kameralne sceny figuralne o rozmaitej tematyce (rodzajowej, historycznej, sakralnej). Bez wątpienia jednym z najsilniejszych „punktów” działalności artystycznej Norwida była umiejętność przedstawiania ludzkiej fizjonomii, charakterystycznych rysów twarzy oraz tworzenia ciekawych imaginacyjnych podobizn, zarówno w typie idealizującym, jak i satyrycznym. 
Znanych jest co najmniej kilkanaście wizerunków Chrystusa autorstwa Norwida. Część z nich stanowią kopie i odrysy obcych dzieł (większość z nich poeta zamieścił na kartach autorskiego albumu Orbis: w tym szczególnie liczne kopie wizerunków wczesnochrześcijańskich), ale nie brakuje także wizerunków autorskich, stanowiących efekt twórczej pracy Norwida. Zaginiony rysunek Złożenie Chrystusa do grobu z połowy lat 40., rysunek Chrystus i Barabasz w pretorium Piłata z 1856 r. (również zaginiony), akwaforta Chrystus na krzyżu (Pragnę) z tego samego roku, akwarela Zdjęcie z krzyża[1] ze zbiorów Muzeum Literatury w Warszawie z 1861 r. to przykłady kompozycji, w których rysy twarzy Chrystusa zdradzają indywidualne cechy Norwidowskiej ręki oraz dowodzą, iż artysta całkiem dobrze radził sobie z kreowaniem wizerunku Zbawiciela. W kontekście powyższych spostrzeżeń całkowicie nieudolny sposób przedstawienia twarzy Chrystusa na interesującym nas rysunku wzbudza poważne wątpliwości co do autorstwa Norwida. 
2.      Elementy florystyczne. Schematycznie potraktowane, sztywne oraz pozbawione znamion indywidualizmu kępy roślin usytuowane po bokach kompozycji (ostu po lewej i nieokreślonych roślin o liściastych smukłych pędach po prawej) również nie znajdują odpowiedników w plastycznej spuściźnie Norwida. Norwid stosunkowo rzadko przedstawiał na swych kompozycjach rozbudowaną scenerię roślinną, tym niemniej liczne drobne elementy florystyczne uzupełniające sceny figuralne posiadają cechy indywidualne i stałe, przede wszystkim nigdy nie są ukazywane w postaci schematycznej. Charakterystyczny dla Norwida sposób wykreślania powierzchni gruntu porośniętej roślinnością, swobodny ale i zróżnicowany, ze szczególnie lubianymi pędami bluszczu i innej, drobnej roślinności o giętkich, wijących się gałązkach znalazł nawet wyraz w dwóch ciekawych inicjałach  (litery: A i D) publikowanych przez Norwida w Nowym Jorku w albumie poświęconym Wystawie Światowej w 1853 r. (jakże te inicjały wyróżniają się swoją oryginalnością na tle pozostałych, konwencjonalnych rycin wypełniających album!!). Warto dodać, że sposób przedstawiania roślinności wypracowany już we wczesnych latach 40. nie ulegał poważniejszym zmianom z biegiem lat o czym nietrudno się przekonać zestawiając ze sobą rysunkowy autoportret Dolce far niente z 1845 r., wspomniane uprzednio inicjały powstałe w 1853 r., litografię Echo ruin z 1861 r. oraz winietę z listu Norwida (przedstawiającą Homera do Laury Czapskiej z  1870.
 3.      Lawowanie tuszem. W Spotkaniu Chrystusa pojawia się charakterystyczne, ściśle podporządkowane wykreślonym konturom lawowanie. Szczególnie „uczniowski” charakter prezentują podmalowania szat postaci. Tymczasem warto zwrócić uwagę, że w dorobku Norwida niezwykle rzadko pojawia się tak „uporządkowane” operowanie plamą malarską. Artysta, dla którego przez większą część życia podstawowe i dominujące medium stanowił rysunek, z ogromną swobodą posługiwał się akwarelową plamą barwną, dla której ów rysunek stanowił jedynie ogólne ramy. Warstwa malarska zachowywała zawsze sporą autonomię oraz cechowała ją swoboda i nierzadko wręcz „ekspresyjna” dynamika. Specyfikę lawowania zaprezentowaną w interesującej nas pracy można byłoby wyjaśnić tylko poprzez uznanie rysunku za kopię obcego dzieła (pamiętajmy, że w twórczości poety znajdziemy liczny zbiór odrysów i kopii). Jedynie w takiej sytuacji artysta mógłby starać się w sposób wierny oddać walorowe akcenty, starannie podmalowując fałdy szat. Przyjmując takie założenie trudno byłoby jednak wytłumaczyć jednoczesne problemy z odtworzeniem twarzy Chrystusa oraz widoczne na rysunku zmiany w sposobie ułożenia lewej ręki Zbawiciela.     
               Pozostaje kwestia sygnatury usytuowanej w prawym dolnym rogu kompozycji. Owszem, w dorobku Norwida można znaleźć w podobny sposób wykreślone podpisy. Poszczególne litery, jak i układ całości zbliżony jest do niektórych sygnatur Norwida, choć pewne wątpliwości budzą litery „r” i „w” oraz sposób ich połączenia. Proszę jednak zauważyć, że w kompozycjach lawowanych tuszem bądź akwarelą, nawet gdy były wykonywane na szkicu ołówkowym, Norwid kreślił sygnaturę tuszem bądź używaną w trakcie pracy farbą. Widoczna na rysunku Spotkanie Chrystusa sygnatura została natomiast wpisana ołówkiem (a nie, jak podaje w swej ekspertyzie p. XX rozwodnionym tuszem), co powinno wzbudzać nieufność, którą dodatkowo wzmacniają różnice pomiędzy lekko kreśloną, dosyć cienką kreską szkicu (widoczną dobrze w lewym dolnym rogu rysunku) a grubą kreską sygnatury, która wydaje się dodatkowo lekko roztarta. 
                W kontekście powyższych uwag nie można pominąć jeszcze jednej, aczkolwiek niezwykle ważnej informacji. Otóż, w okresie międzywojennym na paryskim rynku antykwarycznym pojawiła się ogromna liczba falsyfikatów uznawanych za dzieła Norwida. Wszystko za sprawą kolekcjonera Edwarda Krakowskiego, który gromadził artystyczne norwidiana. Paryskim handlarzom dzieł sztuki dostarczył wzory sygnatur Norwida, którymi na szeroką skalę posługiwali się oszuści. Krakowski zgromadził ogromny zbiór (kilkaset) rzekomych prac plastycznych Norwida: rysunków, akwarel, grafik, obrazów olejnych. W 1938 r. autorstwo niemal wszystkich obiektów z tej kolekcji zostało zakwestionowane przez wybitnego znawcę dziejów rysunku polskiego i europejskiego, kustosza Muzeum Narodowego w Warszawie, Jerzego Sienkiewicza. Większość „fałszywych Norwidianów” pochodzących ze zbiorów Krakowskiego trafiło w latach 60. XX wieku do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie też znajdują się po dziś dzień. Pojedyncze prace pochodzące z tej kolekcji bądź też takie, które nie trafiły do rąk Edwarda Krakowskiego, aczkolwiek zostały niewątpliwie „spreparowane” dla jego potrzeb pojawiają się od lat na aukcjach antykwarycznych (zarówno w Polsce, jak i poza granicami kraju, głównie w Paryżu), gdzie niekiedy uchodzą za autentyczne dzieła Norwida. Kilka takich prac trafiło nawet – najczęściej drogą darowizny – do zbiorów polskich muzeów. Fakt sygnowania pracy nazwiskiem Norwida nie stanowi zatem żadnej gwarancji jego autentyczności i nie powinien być podstawą do potwierdzenia wątpliwej atrybucji.
                Podsumowując, stwierdzam, że przedstawiony do opinii rysunek Spotkanie Chrystusa nie może być w sposób pewny i bezkrytyczny uznany za autentyczne dzieło Cypriana Norwida. Zbyt wiele elementów oraz aspektów tej kompozycji wzbudza co do postulowanej atrybucji poważne wątpliwości, podczas gdy brak argumentów (poza sygnaturą, która również pozostawia pewien margines niepewności, o czym pisałam powyżej) przemawiających za potwierdzeniem autorstwa Norwida. 
               Z całą pewnością pomocne w wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących atrybucji rysunku byłoby podjęcie specjalistycznych badań laboratoryjnych (papieru, składu chemicznego tuszu), które mogłyby dostarczyć dodatkowych (choć niekoniecznie rozstrzygających) argumentów w tej kwestii. Przedstawiona w niniejszej opinii analiza stylistyczna nie pozwala na pozytywną weryfikację, umożliwiającą włączenie rysunku do artystycznego oeuvre Cypriana Norwida. 
 
                                                                       dr Edyta Chlebowska



[1] Reprodukcje większości przywołanych w niniejszej opinii prac plastycznych Norwida można znaleźć w podstawowych, powszechnie dostępnych publikacjach z literatury przedmiotu, by wspomnieć monografię pióra Aleksandry Melbechowskiej-Luty, Sztukmistrz. Twórczość artystyczna i myśl o sztuce Cypriana Norwida, Warszawa 2001; katalog wystawy Cyprian Norwid. Prorok niechciany (Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza, Warszawa 2001) oraz 11 tom Pism wszystkich Cypriana Norwida w opracowaniu J. W. Gomulickiego (Warszawa 1976).

niedziela, 8 lutego 2015

Norwidowski świat rzeczy - zdjęcia


Udostępniono link do galerii zdjęć z toruńskiej konferencji (fot. Izabela Piskorska). Udostępniam, bo natrafiłem w publicznym miejscu:
https://plus.google.com/photos/100866525619133423788/albums/6113538815483203649?authkey=COrwmbuVjs24pgE

Norwid w Nowym Yorku: będzie tablica!


Już wiadomo, że tablica upamiętniająca pobyt znakomitego polskiego poety i rzeźbiarza Cypriana Kamila Norwida w Nowym Jorku zawiśnie w siedzibie Polskiego Instytutu Naukowego na Manhattanie.

Wyraził na to zgodę zarząd PIN. Oznacza to, że został wykonany kolejny krok do realizacji pomysłu filologa i erudyty Tadeusza Zielichowskiego.
W niedzielę, 1 lutego 2015 roku, Grupa Obywatelska "Tablica Norwida w NYC" w składzie: Ryszard Druch, Grzegorz Gustaw i Janusz Szlechta złożyła wizytę w Polskim Instytucie Naukowym (PIASA) na Manhattanie. Dyrektorka placówki dr Bożena Leven oprowadziła swoich gości po pomieszczeniach instytutu, po czym odbyły się rozmowy na temat lokalizacji w nim tablicy Cypriana Kamila Norwida. Tablica ma upamiętnić pobyt wielkiego polskiego poety, dramaturga, rysownika i rzeźbiarza w Nowym Jorku w latach 1853-1854. Pracował wówczas jako ilustrator przy Wystawie Światowej w Crystal Palace na Manhattanie.
Odsłonięcie tablicy, nad którą pracuje rzeźbiarz Grzegorz Gustaw, przewidziane jest wstępnie na wrzesień 2015 roku. Koncepcja rzeźbiarska tablicy jest już opracowana, a niedzielna wizja lokalna w PIN pozwoliła uściślić parę istotnych kwestii, zarówno natury rzeźbiarskiej, jak i technicznej. Po tej wizycie Grupa Obywatelska przystępuje do oficjalnej zbiórki pieniędzy na fundusz realizacji pomysłu zgłoszonego w maju 2014 roku przez filologa Tadeusza Zielichowskiego.

Artysta rzeźbiarz Grzegorz Gustaw przygotował już kameralne popiersia C. K. Norwida, spełniające rolę "cegiełek" na fundusz tablicy. "Cegiełki" przyznawane będą tym osobom, które wesprą fundusz tablicy kwotą w wysokości 200 dolarów lub większą. Szczegółowe informacje o "cegiełkach", koncie bankowym, na które można dokonywać wpłat, jak i o całym projekcie uzyskać można pod numerem telefonu Druch Studio w Trenton, NJ – 609-532-3676.

Źródło i zdjęcie Instytutu stąd:

Bardzo dziękuję p. Przemysławowi Blochowi za podrzutkę:)

środa, 4 lutego 2015

Magdalena Woźniewska-Działak: Poematy narracyjne Cypriana Norwida

Miło mi zaprezentować nową książkę, którą otrzymałem dziś od Autorki. Serdecznie dziękuję! Monografia koncentruje się na poematach: "Wesele", "Ziemia", "Pompeja", "Szczesna", "Epimenides", "Wędrowny Sztukmistrz", "Assunta" oraz "Emil na Gozdawiu" i "A Dorio ad Phrygium", siłą rzeczy nie obejmuje więc poematów dyskursywnych. Rozprawę doktorską, która poprzedziła publikację, anonsowałem w kwietniu 2014 roku:
http://norwidiana.blogspot.com/2014/04/rozprawy-doktorskie-z-norwidem.html#more

Zachęcając do lektury książki o bardzo mi bliskiej problematyce, zamieszczam parę zdjęć, które pozwolą zorientować się w poruszanych zagadnieniach.








Magdalena Woźniewska-Działak: Poematy narracyjne Cypriana Norwida. Konteksty literacko-kulturalne, estetyka, myśl. Kraków 2014. Studia Dziewiętnastowieczne. Rozprawy. Tom 12. Kraków 2014. Księgarnia Akademicka. ISBN 978-83-7638-409-2.

Jeszcze raz dziękuję za przesłanie książki.